Zelf je huis bouwen en dus opdrachtgever zijn in het bouwproces is niet zo maar wat. Laat staan als je als groep opdrachtgever bent. Betrouwbare begeleiding bij dit soort projecten is dan ook geen overbodige luxe. Het Rotterdamse Urbannerdam is zo'n gespecialiseerd begeleidingsbureau. Maaike Schravesande werkt er als adviseur. “Zelfbouw is nu nog vaak iets exclusiefs: grote kavels en individueel opdrachtgeverschap. Om zelfbouw echt voor een brede doelgroep toegankelijk en betaalbaar te maken, is in Nederland een omslag in het denken nodig. Zoals Easyjet de vliegmarkt opschudde, zo kan goed gefaciliteerde zelfbouw de woningmarkt een positieve impuls geven."

Hoe divers is het publiek dat in zelfbouw geinteresseerd is?
"De belangstelling voor zelfbouw is echt heel divers. Niet verwonderlijk, want de projecten zelf lopen ook sterk uiteen qua plek en smaak en kleur. Dat trekt verschillende typen kopers aan. Zo helpen we starters in Zeeland om zo veel mogelijk huis te maken voor zo weinig mogelijk centen. En adviseren we hippe klussers met hun renovatieprojecten in Arnhem. Maar ook gezinnen en stellen weten de weg naar Urbannerdam te vinden. Het spectrum loopt van allochtone gezinnen met een klushuis in Rotterdam tot Brabantse stelletjes die het toch eigenlijk heel gewoon vinden om hun eigen huis te bouwen. Want waarom ook niet? Gek genoeg lopen de Brabanders daarin toch voor op de andere provincies."

Wat maakt Brabant anders?
"Wij voeren in het hele land gesprekken met gemeenten, corporaties en woningzoekenden over de mogelijkheden en kansen van zelfbouw. Vaak lopen we daarbij aan tegen de Nederlandse neiging tot controle. Deze cultuur van controle heeft geleid  tot een flinke bureaucratie die je bij voorbaat bijna alle moed ontneemt. Het eigen initiatief wordt op die manier niet bepaald gestimuleerd. Terwijl je met loslaten en meer vertrouwen geven zoveel meer ruimte creeërt voor eigen initiatief en ondernemerschap. Misschien zijn de Brabantse overheden net even wat soepeler ten opzichte van hun burgers. Dezelfde regels, een andere cultuur.

Zijn overheden in andere provincies dan  te voorzichtig?
"Niet per se te voorzichtig. Collectief Particulier Opdrachtgeverschap, samen bouwen, is immers een onzeker proces waarbij je wel degelijk tegen problemen aan kunt lopen. Onbekendheid met het proces en met elkaar leidt tot aarzelingen. Wij kunnen de betrokkenen ontzorgen door professionele en betrouwbare begeleiding te bieden. Onze werkwijze is gericht op vrijlaten en vertrouwen hebben."

Zelfbouw heeft in Nederland nu nog een exclusief imago. Is dat terecht?
"Als je doelt op de grote vrije kavels die door de gegoede burgerij worden gekocht...dat segment is inderdaad niet voor een brede doelgroep toegankelijk. Maar met een gezamenlijke aanpak kunnen wel degelijk grotere bouwvlakken aangekocht worden, en kunnen er schaalvoordelen worden behaald in het ontwerp- en bouwproces. Op die manier kun je zelfbouw wel voor een bredere doelgroep toegankelijk maken. Met een andere aanpak kunnen de aantallen veel groter worden. Zoals de Easyjet-formule het vliegen voor een veel grotere groep betaalbaar heeft gemaakt, kan een nieuwe marktbenadering, vooral het Collectief Particulier Opdrachtgeverschap het zelfbouwen een enorme impuls geven. Los daarvan moeten gemeenten en corporaties wel durven vernieuwen, loslaten, vertrouwen hebben. Samen met woningzoekenden, die op hun beurt wat meer initiatief mogen tonen. Of wachten we tot een bedrijf als Easyjet onze woningmarkt komt hervormen?”



Urbannerdam verzorgt op 10 november 2011 op de Dag van de Ruimte een workshop Maak-het-zelf: aan de slag met Klushuizen en meer (in combinatie met ‘Het nieuwe ondernemen’ van Ditty Blom van de gemeente Rotterdam).