Gebiedsontwikkeling is de laatste jaren stevig  veranderd.  "We moeten daarom anders denken en anders doen. Geen grote vergezichten maar flexibele plannen en durven openstaan voor ideeën die langskomen". Aldus Peter van der Gugten, directeur van Proper Stok over gebiedsontwikkeling nieuwe stijl, waarbij de richting en het tempo meer van onderaf wordt aangegeven. “Openstaan voor het ondernemend potentieel van de stad, dat is de kern van de nieuwe strategie. Een goede ontwikkelaar doet de goede dingen op de juiste plek en is zichtbaar. Maatschappelijke doelstellingen zijn daarbij eerder een vanzelfsprekendheid dan een randvoorwaarde."

Doe-het-zelf staat onder andere voor meer oog voor klant, 'van onderop', vraaggericht. 'Het moet van onderaf komen'. Wat merk je van deze trend in de PS-praktijk?
“Proper-Stok heeft in een aantal binnenstedelijke herstructureringsgebieden in Nederland al voor de crisis ervaring opgedaan naar nieuwe vormen van gebiedsontwikkeling. Nieuwe coalities van marktpartijen, overheden en lokaal betrokkenen zijn essentieel in de aanpak in een crisis. En het durven bieden van ruimte aan kansen die langskomen. Maar je moet wel eigen creativiteit in kunnen brengen. U vraagt en wij draaien staat niet garant voor kwaliteit. Kennis van de samenleving, trends en maatschappelijke ontwikkelingen zijn essentieel. Het is spannend of je kan onderscheiden, kwaliteit kan toevoegen en een doelgroep aan je gebied kan binden. Voor kiespijn ga je naar de tandarts, voor een vernieuwende woonomgeving naar een goede gebiedsontwikkelaar.”

Een probleem is dat 'van onderaf' niet zo georganiseerd en aanspreekbaar is. Hoe organiseer je de inbreng van onderaf?
“Marktpartijen moeten in het huidig tijdsgewricht weten hoe ze partijen bij elkaar moeten brengen. Samen werken vanuit een integrale visie en plannen in kleine brokken uitvoerbaar maken. Geen eindbeelden maar ruimte geven om tegemoet te komen aan de wensen van de klant. Van onderaf moet gezocht worden naar financiers en ondernemers die echt iets hebben met de plek. Daar liggen grote kansen voor waardecreatie en dus het economisch perspectief van wijk of gebied. Op deze manier werken we samen aan een kwalitatieve duurzame groei van de samenleving. Als je een goede business case hebt, zijn er genoeg partijen die mee willen doen. Samen delen van de macht betekent ook het delen in succes.”

Heeft de 'nieuwe werkelijkheid' gevolgen voor de rol en positie van gemeenten en corporaties aan de overleg-tafel?
“De nieuwe werkelijkheid vraagt een andere instelling en actie van alle professionals. Als eerste daad, echt afscheid nemen van het verstikkende sectorale beleid. Veel regelgeving belemmert en dwingt naleving af. Nieuw beleid moet gericht zijn op het creëren van meerwaarde. Publieke visie en leiderschap moet gelijke tred houden met private actie en investeringen. Vanuit de inhoud werken en sturen is de belangrijkste voorwaarde. Ontwikkelen van de stad betekent het ontwikkelen van inhoud. De tijd van procesmatige prioriteit is voorbij. Dat wil niet zeggen dat alleen de visie van belang is. De steden die het goed doen hebben hun organisaties op orde en zo ingericht dat men weet waar het in de stad om gaat. Voor mij is het nog steeds belangrijk om ook aandacht voor de details te hebben. De inrichting van een mooi park en de materialisatie van woningen verdienen aandacht en kwaliteit.”

Heb je een voorbeeldproject waaruit goed blijkt de zaken echt anders gaan dan voorheen?
“Katendrecht op Rotterdam Zuid is een voorbeeld van een achterstandswijk met een roemrucht verleden. Samen met de gemeente, de corporatie en ondernemers hebben we een succesvolle transformatie gedaan waarbij voor de woningen uit werd ingezet op goede maatschappelijke voorzieningen, zoals een brede school met kinderopvang en de aanleg van de publieke ruimte. Er is veel geïnvesteerd in horeca en culturele initiatieven. Door vooraf in kwaliteit te investeren en doordat ondernemers de kans hebben gekregen mee te doen en zich te ontplooien, is Katendrecht nu een bijzonder en stedelijk gebied met een divers pluimage. Van jonge gezinnen tot de creatieve klasse tot de Chinese gemeenschap. Ook zij zijn met het terugbrengen van de kerk op Katendrecht weer terug in de wijk. Ook dagjesmensen uit stad en regio komen er graag een kijkje nemen. De ervaringen van Katendrecht passen we nu toe in Den Helder en op het Scheldekwartier in Vlissingen. Een ander nieuw voorbeeld is de aanpak van de Podium locatie in Amsterdam Nieuw-West. Vanuit programma en een ondernemer hebben we de gemeente kunnen overtuigen van een start in het gebied. Het Podium is voor mij het voorbeeld hoe onze mensen in staat zijn met kennis en ervaring een stap verder te gaan in de zoektocht naar andere wegen dan voorheen.”

'Projectontwikkeling wordt nooit meer zoals het was' hoor je tegenwoordig vaak. In welk opzicht en is dat erg?
“De opgave is door de crisis niet veranderd, de aanpak ervan wel. In tijden van crisis zijn marktpartijen de eerste die afhaken. Gebiedsontwikkeling kent hoge investeringen, lange doorlooptijden en onzekerheid over inkomsten en afzetbaarheid. Dat is ook in goede tijden al lastig voor marktpartijen, laat staan nu. We moeten daarom anders denken en anders doen. Geen grote vergezichten maar flexibele plannen en durven openstaan voor ideeën die langskomen. Daarop kunnen reageren is een kwaliteit. Open staan voor en faciliteren van het ondernemend potentieel van de stad is de kern van de nieuwe strategie om een nieuwe beweging op gang te brengen. En bieden wij de ondernemers, groot en klein een kans dan delen ze in de risico’s en mogen ze ook delen in de winst.”

Waarin zit de meerwaarde van de 'nieuwe projectontwikkelaar'?
“De kracht zit in de creativiteit en kwaliteit van je organisatie. Steve Jobs heeft eens gezegd “De grote instituten die sec sturen op investeringen en rendement zijn nooit vernieuwend, en het resulteert in de dood van kwaliteit en innovatie.” Durf te leren van succesvolle innovatieve bedrijven en dan hoeven we niet heel ver van huis.

De nieuwe ontwikkelaar is betrouwbaar en werkt transparant samen met diverse partners. Denkt niet in standaard oplossingen, maar ontwikkelt vanuit een lange termijn visie met een stevige ambitie op inhoud, creativiteit, kwaliteit en betaalbaarheid. Een goede ontwikkelaar doet de goede dingen op de juiste plek en is zichtbaar. Maatschappelijke doelstellingen zijn daarbij eerder een vanzelfsprekendheid dan een randvoorwaarde. En dat stopt niet bij een of twee pogingen. Vasthouden hoort erbij!”



Peter van der Gugten geeft op 10 november 2011 tijdens de Dag van de Ruimte een korte Masterclass ¨Ontwikkel-het-zelf: Het Nieuwe Ontwikkelen”.